Forum
   
Forum

Polecamy

Nowoczesna parafia

Papieże wobec kwestii żydowskiej

Ochrona życia – prawo a edukacja

Dekalog demokracji

Młodzi o przeszłości i przyszłości

Deklaracja europejska

Deklaracja europejska Chrześcijan Żydów i Muzułmanów

Przeciwko antysemityzmowi

Indeks nazwisk

Indeks tematów

Fundacja Kultury Chrześcijańskiej Znak

Fundacja Kultury Chrześcijańskiej Znak

Społeczny Instytut Wydawniczy Znak

Społeczny Instytut Wydawniczy Znak

Ludzie »

Nagrodzeni za dialog


05-03-2013 / AP

Stefan Wilkanowicz, redaktor naczelny "FORUM: Żydzi – Chrześcijanie – Muzułmanie", oraz członkowie nieformalnej Grupy Przyjaciół z Olkusza: Ireneusz Cieślik, Olgerd Dziechciarz, Krzysztof Kocjan i Dariusz Rozmus zostali laureatami tegorocznej edycji Nagrody im. Księdza Stanisława Musiała.  


Red. Stefan Wilkanowicz odbiera nagrodę z rąk prezydenta Jacka Majchrowskiego. Z tyłu prezes Klubu Chrześcijan i Żydów <i>Przymierze</i> Janusz Poniewierski /fot. Internet

Red. Stefan Wilkanowicz odbiera nagrodę z rąk prezydenta Jacka Majchrowskiego. Z tyłu prezes Klubu Chrześcijan i Żydów Przymierze Janusz Poniewierski /fot. Internet

 Uroczystość jej wręczenia odbyła się we wtorek, 5 marca w Sali Obrad Rady Miasta Krakowa.

„Stefan Wilkanowicz przez całe swoje twórcze życie niestrudzenie przypomina nam o tym jak wiele znaczą dla siebie Żydzi i Chrześcijanie – o bezwzględnej konieczności przezwyciężania fałszywych mitów i stereotypów ciążących na wzajemnych stosunkach Żydów i Polaków. O pożytku jaki niesie otwarty dialog, niezbędny dla lepszego wzajemnego poznania, ale też wzbogacania religijności samych chrześcijan. I nie ustaje w wysiłkach, by szukać rozwiązań dla problemów pozornie nierozwiązywalnych" – mówił podczas uroczystości prezydent Krakowa Jacek Majchrowski. „Dziękujemy mu dziś za tę lekcję, za całokształt bezcennej działalności, za wkład w dzieło pojednania i budowanie dobrego imienia Polski w świecie" – dodał Prezydent Jacek Majchrowski.

„Ta nagroda zobowiązuje mnie do kontynuacji moich działań i do refleksji nad nowymi wyzwaniami i zadaniami, które na mnie czekają" – mówił po odebraniu nagrody Stefan Wilkanowicz. Pogratulował również pozostałym laureatom nagrody „Ich praca w terenie może być wzorem i zachętą do działań dla innych ludzi" – powiedział.

Stefan Wilkanowicz otrzymał nagrodę im. Księdza Stanisława Musiała w kategorii I: za twórczość w duchu dialogu i współpracy chrześcijańsko-żydowskiej i polsko-żydowskiej – za całokształt twórczości na rzecz dialogu i pojednania. Nieformalna Grupa Przyjaciół z Olkusza: Ireneusz Cieślik, Olgerd Dziechciarz, Krzysztof Kocjan i Dariusz Rozmus w kategorii II: za inicjatywy społeczne na rzecz dialogu i współpracy chrześcijańsko-żydowskiej i polsko-żydowskiej – za ocalanie pamięci o Żydach olkuskich.

Kapituła Nagrody im. ks. Stanisława Musiała SJ dokonała wyboru laureatów spośród kandydatów nominowanych wcześniej przez Klub Chrześcijan i Żydów „Przymierze". Nominacje te przyznano po rozpatrzeniu wszystkich zgłoszonych kandydatur. Oprócz osób nagrodzonych nominacje otrzymali: Stanisław Krajewski i ks. Romuald Jakub Weksler-Waszkinel (kategoria I) oraz Adam Bartosz i ks. Wojciech Lemański (kategoria II).

Nagroda im. Księdza Stanisława Musiała SJ została ustanowiona w 2008 roku przez krakowski Klub Chrześcijan i Żydów „Przymierze". Jest przyznawana corocznie w dwóch wspomnianych wyżej kategoriach. Jej fundatorami są: Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, Prezydent Miasta Krakowa i Gmina Wyznaniowa Żydowska w Krakowie.

W ubiegłych latach laureatami Nagrody byli: Jan Błoński oraz Miasto i Gmina Chmielnik (2009); Joanna Tokarska-Bakir i Bogdan Białek (2010); Bożena i Jerzy Wyrozumscy oraz Tomasz Pietrasiewicz i Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN" w Lublinie (2011); Anna Lebet-Minakowska i ks. Manfred Deselaers (2012).

Sylwetki nagrodzonych:

Stefan Wilkanowicz (ur. 1924), katolicki intelektualista od kilkudziesięciu lat działajacy na rzecz pojednania chrześcijańsko-żydowskiego. To z jego inicjatywy jako prezesa krakowskiego KIK-u w 1970 r. odbyły się tzw. Rekolekcje oświęcimskie, będące próbą namysłu nad chrześcijańską odpowiedzialnością za Auschwitz. To dzięki niemu także, jako redaktorowi naczelnemu „Znaku”, w 1983 r. ukazał sie 400-stronicowy numer miesięcznika poświęcony problematyce żydowskiej („ Żydzi w Polsce i w świecie. Katolicyzm – judaizm”). Zeszyt ten, wydany w 40. rocznicę powstania w Getcie Warszawskim, odegrał ważną rolę w ożywieniu wrażliwości polskich katolików i obudzeniu ich pamieci. Kierowany przez Wilkanowicza „Znak” jeszcze nie raz zajmował się problematyką żydowską (np. nr 396-397/1988: „ Żydzi, Polska, Chrześcijaństwo. Dziedzictwo i współczesność”, 419-420/1990: „Auschwitz po 50 latach”; 432/1991: „Judaizm. Szoa. Chrześcijaństwo”). 

Zainteresowania i talenty Stefana Wilkanowicza zostały w 1989 r. dostrzeżone przez premiera Tadeusza Mazowieckiego, który mianował go nieformalnym pełnomocnikiem ds. rozwiazania konfliktu wokół klasztoru karmelitanek w Oświęcimiu. Wilkanowicz przyczynił sie do powstania Miedzynarodowej Rady Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau (1990), przekształconej nastepnie w Międzynarodową Radę Oświęcimską (2000), której był do 2012 r. wiceprzewodniczącym. Z tego czasu warto odnotować zredagowaną przezeń książkę „Auschwitz. Konflikty i dialog” (Kraków 1998). Stefan Wilkanowicz nadal pełni funkcje przewodniczacego Rady Programowej Miedzynarodowego Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście. 

Po przejściu na emeryturę założył Fundację Kultury Chrześcijańskiej „Znak”, którą kieruje do dzisiaj. W jej ramach uruchomił internetowe „Forum: Żydzi-Polacy-Chrześcijanie”. Po 11 września 2001 r. zrozumiał jednak, że celem jego działania powinien byc raczej trialog, do którego oprócz chrześcijan i Żydów należy zaprosić też wyznawców islamu. Tak powstało internetowe „Forum: Żydzi-Chrześcijanie-Muzułmanie”. Dzieki zaangażowaniu Wilkanowicza Polska Rada Chrześcijan i Żydów oraz Rada Wspólna Katolików i Muzułmanów ogłosiły m.in. wspólną Deklarację Europejską i Wezwanie do współodpowiedzialności za Ziemię Świętą. 

Stefan Wilkanowicz jest laureatem m.in. Oświęcimskiej Nagrody Praw Człowieka (2005) oraz Nagrody Europejskiego Kongresu Żydów (2002), przyznawanej pionierom dialogu żydowsku-katolickiego w Europie.

Grupa Przyjaciół z Olkusza to przede wszystkim: Ireneusz Cieślik, Olgerd Dziechciarz, Krzysztof Kocjan i Dariusz Rozmus. Dzięki nim ukazało się kilka prac na temat Żydów olkuskich, opisano też dwa znajdujące się w mieście cmentarze żydowskie. 

Grupa Przyjaciół ma charakter nieformalny, choć każdy z nagrodzonych wyraźnie kontynuuje działalność nieistniejącego już dziś – a założonego w drugiej połowie lat 90. ubiegłego wieku – Olkuskiego Stowarzyszenia Kulturalnego „Brama”, którego kolejnymi prezesami byli Maciej Włodarczyk i Jerzy Roś. „Brama” organizowała w Olkuszu koncerty muzyki klezmerskiej, spotkania autorskie (np. z Szewachem Weissem), prace porządkowe na cmentarzach żydowskich, ratowała macewy przed zniszczeniem, wydawała ważne książki. 

Pierwsza monografia poświęcona olkuskim Żydom, autorstwa Kocjana, została opublikowana w 1997 r. Od tego czasu Olkusz dorobił się już sporej biblioteczki (co najmniej 9 tytułów), nie licząc artykułów w prasie. Oprócz tego – głównie staraniem Rozmusa – ukazały się (często zbiorowe) opracowania dokumentujące cmentarze żydowskie w Pilicy, Sławkowie i Dąbrowie Górniczej, Jaworznie i Bedzinie. Cieslik i Kocjan z kolei przygotowali książkę o żydowskich mieszkańcach Wolbromia. 

Z inicjatywy laureatów co roku w Olkuszu odbywa sie marsz pamięci w rocznicę zagłady getta. Po raz pierwszy odbył się w r. 2006 – i był samotnym marszem Ireneusza Cieślika. Odtąd uczestniczy w nim coraz wiecej osób, zaś w r. 2011 zainteresowała się nim społeczność Wolbromia – i dzięki temu także w tym mieście odbyły się obchody rocznicy likwidacji getta. 

Warto również wiedzieć o podjętej przez członków Grupy inicjatywie przyznania Mosze Bergerowi, malarzowi urodzonemu w Olkuszu, honorowego obywatelstwa miasta (2011).
 

do druku

poleć stronę