Forum
   
Forum

Polecamy

Nowoczesna parafia

Papieże wobec kwestii żydowskiej

Ochrona życia – prawo a edukacja

Dekalog demokracji

Młodzi o przeszłości i przyszłości

Deklaracja europejska

Deklaracja europejska Chrześcijan Żydów i Muzułmanów

Przeciwko antysemityzmowi

Indeks nazwisk

Indeks tematów

Fundacja Kultury Chrześcijańskiej Znak

Fundacja Kultury Chrześcijańskiej Znak

Społeczny Instytut Wydawniczy Znak

Społeczny Instytut Wydawniczy Znak

Ludzie »

Tadeusz Mazowiecki (1927 – 2013)


31-10-2013 / AP

 Ambasador Izraela w Polsce Zvi Rav-Ner złożył Polakom kondolencje po śmierci Tadeusza Mazowieckiego, pierwszego premiera III RP, za którego kadencji Polska odnowiła stosunki dyplomatyczne z Izraelem. Mazowiecki zmarł 28 X, jego pogrzeb odbędzie się w niedzielę.


Mazowiecki był ostatnim premierem PRL i pierwszym premierem III Rzeczypospolitej, wybranym po wyborach 4 czerwca 1989 r. Był jednym ze współzałożycieli oraz przewodniczącym Unii Demokratycznej i Unii Wolności. Był posłem na Sejm PRL III, IV i V kadencji, posłem na Sejm RP I, II i III kadencji (w latach 1991–2001). Od 2010 r. pełnił funkcję doradcy Prezydenta RP ds. polityki krajowej i 
Tadeusz Mazowiecki urodził się 18 kwietnia 1927 r. w Płocku. W wieku 11 lat stracił ojca. Bronisław Mazowiecki, znany lekarz, zmarł rok przed wybuchem II wojny światowej. W 1946 r. Tadeusz ukończył Liceum Ogólnokształcące im. St. Małachowskiego w Płocku, następnie rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Warszawskim, których nie ukończył.

W 1949 roku jako student Uniwersytetu Warszawskiego, związał się ze Stowarzyszeniem Pax założonym przez Bolesława Piaseckiego. Wiązało się to z jego głębokim związkiem z katolicyzmem, połączonym z lewicowymi tendencjami. Do 1951 r. pracował w redakcji PAX-owskiego tygodnika "Dziś i Jutro", następnie w latach 1950–1952 pełnił funkcję zastępcy redaktora naczelnego "Słowa Powszechnego".

Był współzałożycielem, a w latach 1953–1955 redaktorem naczelnym, "Wrocławskiego Tygodnika Katolików". W 1953 r. w "WTK" opublikował artykuł krytykujący działalność biskupa Czesława Kaczmarka, skazanego w tym samym roku w procesie pokazowym.
W 1955 r. został usunięty z Pax-u jako przywódca odłamu sprzeciwiającego się polityce zbliżenia z komunistyczną władzą i wchodzenia w konflikty z hierarchią kościelną. Środowisko frondystów przeszło później do powstających od 1956 r. Klubów Inteligencji Katolickiej, których Mazowiecki był współzałożycielem.
W 1958 r. uzyskał zgodę władz na wydawanie miesięcznika "Więź", którego naczelnym pozostał aż do 1981 r. Pod jego kierownictwem „Więź" wydawała teksty z nurtu katolicyzmu otwartego, który popierał zmiany Soboru Watykańskiego II, ale pojawiały się tam również materiały lansujące np. tezę, że między marksizmem a katolicyzmem nie musi być sprzeczności.

Jako reprezentant środowiska katolików pozytywnie oceniających zmiany gomułkowskie w 1961 roku wystartował do Sejmu z listy katolickiego koła i został posłem na Sejm PRL. Wybierany był przez kolejne trzy kadencje (III, IV i V) aż do czasu, kiedy jego przemówienia uznano za niewygodne i skreślono go z listy kandydatów.

Władzy nie podobały się przede wszystkim jego protesty przeciwko brutalnemu rozpędzaniu studenckich demonstracji w marcu 1968 r, a także pomysł powołania komisji ds. ustalenia winnych strzelania do robotników w grudniu 1970 r.
Pozbawiony możliwości kandydowania na urząd poselski Tadeusz Mazowiecki stał się przeciwnikiem jakiejkolwiek współpracy z komunistyczną władzą i w 1976 związał się ściśle z ruchem opozycyjnym. Współpracował z Polskim Porozumieniem Niepodległościowym.

Kiedy w sierpniu 1980 r. wybuchły strajki na Wybrzeżu stanął na czele Komisji Ekspertów Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego w Stoczni Gdańskiej, której zadaniem było wsparcie strajkujących w Gdańsku robotników w rokowaniach z władzą.

W 1981 r. Tadeusz Mazowiecki został redaktorem naczelnym "Tygodnika Solidarność". Po wprowadzeniu stanu wojennego został aresztowany w sopockim hotelu, po czym internowano go w Strzebielinku, potem w Jaworzu, a na koniec w Darłówku. Wyszedł na wolność jako jeden z ostatnich internowanych, w dniu 23 grudnia 1982 r.

W stanie wojennym stworzył podziemne pismo "21". W maju i sierpniu 1988 r. uczestniczył w strajkach w Stoczni Gdańskiej. W 1989 r. uczestniczył w przygotowaniach Okrągłego Stołu i jako doradca Lecha Wałęsy stał się jednym z współautorów tego porozumienia.

Po czerwcowych wyborach 1989 r. Mazowiecki został posłem Obywatelskiego Klubu Parlamentarnego, a dwa miesiące później przyjął propozycję NSZZ "Solidarność" Lecha Wałęsy o utworzeniu rządu koalicyjnego, w którym obok polityków opozycji antykomunistycznej znaleźli się działacze ZSL i SD.

24 sierpnia 1989 r. Sejm powołał Tadeusza Mazowieckiego na stanowisko Prezesa Rady Ministrów, a 12 września przyjął przedstawione przez premiera założenia programowe i proponowany skład nowego rządu. W ten sposób Mazowiecki przeszedł do historii jako premier pierwszego po wojnie niekomunistycznego rządu, który przeprowadził wiele gruntowych reform, zwłaszcza gospodarczych (tzw. plan Balcerowicza).

Przez swoich politycznych oponentów oskarżany był o chęć pojednania z działaczami dawnej PZPR i wybaczenia im win przeszłości, co miało oznaczać użyte przez niego w expose pojęcie „grubej kreski”. Jednak pojęcie to w owym przemówieniu odnosiło się do odrzucenia odpowiedzialności jego rządu za szkody poczynione w gospodarce przez rządy komunistyczne. Do dziś nie wiadomo, kto ponosi odpowiedzialność za upowszechnienie pokutującej do dziś w polskiej opinii publicznej mylnej i nie mającej pokrycia w faktach interpretacji tego sformułowania.

W wyborach prezydenckich w listopadzie 1990 r. Tadeusz Mazowiecki został kandydatem ROAD i FPD przeciwko kandydaturze Wałęsy. Przegrał jednak wybory w I turze zajmując III miejsce (18 proc. głosów). Po przegranej, uznając za niemożliwe dalsze kierowanie rządem po atakach na jego osobę i przy malejącym poparciu społecznym, podał się do dymisji.

2 grudnia 1990 r. na spotkaniu przedstawicieli Wojewódzkich Komitetów Wyborczych Tadeusz Mazowiecki zaproponował utworzenie Unii Demokratycznej, której następnie został przewodniczącym.
W maju 1991 r. na Zjeździe Zjednoczeniowym UD, ROAD i FPD łączą się w jedną partię polityczną – Unię Demokratyczną z Tadeuszem Mazowieckim na czele. W kwietniu 1994 r. na Kongresie Zjednoczeniowym Unii Demokratycznej i Kongresu Liberalno-Demokratycznego Tadeusz Mazowiecki został wybrany przewodniczącym nowo powstałej partii – Unii Wolności. Był nim do maja 1995 r.

W wyborach w październiku 1991 r. Mazowiecki został posłem Sejmu I kadencji z regionu poznańskiego. Był członkiem sejmowej Komisji Obrony Narodowej, Komisji Nadzwyczajnej do rozpatrzenia projektu ustawy Karta Praw i Wolności oraz Komisji Konstytucyjnej Zgromadzenia Narodowego.

Przewodniczył komisji specjalnej do rozpatrzenia projektu ustawy konstytucyjnej o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą tzw. Małej Konstytucji. W 1992 r. został wybrany Specjalnym Wysłannikiem ONZ w Bośni 
i Hercegowinie. Pełnił tę misję, z przerwami, od 1992 do 1995 r. Jako jedyny wysoki funkcjonariusz ONZ podał się do dymisji na znak protestu przeciw bierności wspólnoty międzynarodowej wobec popełnianych tam zbrodni. Otrzymał tytuł honorowego obywatela miasta Sarajewa, odznaczony Złotym Orderem Herbu Bośni (1996), uhonorowany nagrodą Srebrenica 1995 (w 2005 r.)

Kolejny raz został posłem Sejmu II kadencji z regionu poznańskiego w wyborach 19 września 1993 r.
W Sejmie III kadencji również wybrano go na posła z regionu krakowskiego. Wybory te miały miejsce we wrześniu 1997 r. W Sejmie przewodniczył sejmowej Komisji Integracji Europejskiej i uczestniczył w pracach Komisji Spraw Zagranicznych. Przewodniczył delegacji Sejmu i Senatu do Parlamentarnej Komisji Wspólnej Rzeczypospolitej Polskiej i Unii Europejskiej i zarazem był współprzewodniczącym tej komisji.

W 1997 Mazowiecki przedstawił w Zgromadzeniu Narodowym kompromisową preambułę do Konstytucji RP, napisaną wspólnie ze Stefanem Wilkanowiczem, która umożliwiła jej przeprowadzenie przez Zgromadzenie Narodowe.
W listopadzie 2002 r. odszedł z Unii Wolności. W latach 2003-2009 był członkiem Rady Zarządzającej Funduszu Powierniczego na rzecz ofiar przestępstw podlegających jurysdykcji Międzynarodowego Trybunału Karnego w Hadze.

W dniu 12 października 2010 r. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Bronisław Komorowski postanowieniem z dnia 8 października 2010 roku powołał Tadeusza Mazowieckiego na stanowisko Strategicznego Doradcy Prezydenta RP, na którym pozostawał do dnia swojej śmierci.

- powiedział ambasador.

W komunikacie umieszczonym na stronach ambasady Izraela w Polsce jej zwierzchnik napisał: "Głęboko współczujemy rodzinie pana premiera Mazowieckiego i całemu narodowi polskiemu". Komunikat głosi też, iż premier Tadeusz Mazowiecki zapisał się w pamięci narodu izraelskiego jako wybitny przywódca i pierwszy premier wolnej Polski.
- To za jego kadencji miało miejsce odnowienie stosunków dyplomatycznych między Rzecząpospolitą a Izraelem (w lutym 1990 r.) – podkreślono. W komunikacie zaznaczono, że to również w okresie pełnienia przez Tadeusza Mazowieckiego funkcji premiera rządu państwo polskie zapewniło wsparcie dziesiątkom tysięcy żydowskich imigrantów wyjeżdżających ze Związku Radzieckiego do Izraela.
"Premier Mazowiecki, przemawiając do Amerykańskiego Kongresu Żydów w marcu 1990 r., powiedział: Tak jak w średniowieczu, gdy Polska zapewniła schronienie Żydom uchodzącym przed prześladowaniami, tak samo dziś nie uchylimy się przed humanitarnym obowiązkiem pomocy Żydom sowieckim" – czytamy w komunikacie ambasady Izraela. (Za PAP i TVN24)

do druku

poleć stronę