Forum
   
Forum

Polecamy

Nowoczesna parafia

Papieże wobec kwestii żydowskiej

Ochrona życia – prawo a edukacja

Dekalog demokracji

Młodzi o przeszłości i przyszłości

Deklaracja europejska

Deklaracja europejska Chrześcijan Żydów i Muzułmanów

Przeciwko antysemityzmowi

Indeks nazwisk

Indeks tematów

Fundacja Kultury Chrześcijańskiej Znak

Fundacja Kultury Chrześcijańskiej Znak

Społeczny Instytut Wydawniczy Znak

Społeczny Instytut Wydawniczy Znak

Recenzje »

Terroryzm okiem etyka

Prof. Alfred Klose (Wiedeń)


18-02-2011 / SW

W roku 2010 ukazała się w Austrii książka pod redakcją Herberta Pribyla, znanego autorytetu naukowego w zakresie etyki społecznej, profesora etyki i chrześcijańskiej nauki społecznej w Wyższej Szkole Filozoficzno- Teologicznej im. Benedykta XVI w Heiligenkreuz (Austria Dolna).


 Jest to zbiór artykułów, zreferowanych wcześniej podczas konferencji naukowej, poświęconej terroryzmowi jako „fenomenu” widzianemu z perspektywy różnych dyscyplin naukowych. Pribyl zaprosił badaczy i praktyków z dziedziny nauk politycznych, socjologii, filozofii, religioznawstwa oraz teologii i etyki społecznej. Autorzy ci starali się ukazać w swoich pracach różnorodny wpływ terroryzmu na rozwój społeczny, a zwłaszcza polityczny na świecie. Z historycznego punktu widzenia wiek XX wydaje się wiekiem wojen światowych, podczas gdy w obecnie, w XXI stuleciu, największym zagrożeniem pokoju w świecie jest terroryzm.

We wstępie Herbert Pribyl nadmienia, że autorzy kolejnych rozdziałów podejmują między innymi próbę zdefiniowania terroryzmu: Johannes Graf (Czym jest terroryzm? Próba filozoficznego ujęcia tego wielowarstwowego pojęcia) określa go jako „celowy akt przemocy”, mający na celu „wzbudzenie strachu i przerażenia” wybranych grup ludzkich. Z kolei Erwin Bader, filozof społeczny, szuka możliwości znalezienia „przeciwwagi dla terroryzmu”, której upatruje w rozsądku ludzkim. Słusznie zwraca uwagę na panujące obecnie ekstremalne wyobcowanie w kontaktach z drugim człowiekiem, co znajduje swoje odzwierciedlenie w terroryzmie. Denis Borel nazywa terroryzm postmodernistycznym „tańcem śmierci”: antropologii i śmierci nadaje się nową formę znaczeniową, przy jednoczesnym nadużywaniu celów etycznych i politycznych. Jakob Mitterhöffer (Religie i przemoc) podkreśla, że brak poszanowania godności ludzkiej przez terrorystów, usprawiedliwiających go rzekomymi wartościami religijnymi, stawia obecnie religiom istotne zadania w zmaganiach z tym rodzajem przemocy. Dlatego im bardziej uda się nawiązać współdziałanie pomiędzy religiami na świecie, jak również zapobiec konfliktom w ramach poszczególnych ugrupowań religijnych – noszących znamiona przemocy – tym prędzej uda się wprowadzić pokojowy porządek społeczny, odrzucający wszelkie akty przemocy! Takie stanowisko reprezentuje Jörn Thielmann (Uniwersytet w Erlangen), badacz islamu, opierając się na tekstach z Koranu i Sunny, nawołujących do porzucenia przemocy. Wraz z doskonaleniem techniki produkcji wszelkiego rodzaju broni, jak również wobec udostępniania przez środki społecznego przekazu coraz szerszego forum dla terroryzmu, ataki terrorystyczne staja się groźniejsze w skutkach. „Terroryzm religijny” nakłania ludzi do tego, że „sami czynią z siebie broń”; są gotowi zniszczyć własne życie, ażeby mordując jak największą liczbę j ludzi zwrócić na siebie uwagę (Manfred Spieker). Artykuł ten rozpoczyna drugą część książki, w której terroryzm rozpatrywany jest od strony teologii i etyki społecznej. Rozważania Spiekera kontynuuje Leopold Neuhold, podkreślając z naciskiem, że naszym zadaniem jest użycie wszelkich środków przeciwko „kulturze śmierci”! Zwraca też uwagę, że od zawsze chodziło o przezwyciężanie ideologii, które gloryfikowały stosowanie przemocy. Herbert Pribyl podejmuje rozważania nad terroryzmem z punktu widzenia chrześcijańskiej nauki społecznej. Zabijanie niewinnych ludzi zawsze było i jest morderstwem – konkluduje autor! Nauka o wojnie sprawiedliwej (bellum iustum) nie znajduje zastosowania w przypadku terroryzmu, dlatego będzie on zawsze traktowany jako niedozwolona forma przemocy, nie zaś jako walka o wyzwolenie. W ślad za Pribylem podąża w swoich przemyśleniach Josef Spindelböck, etyk i teolog moralny, zwracając uwagę na konieczność wypracowania obszernej strategii na rzecz zwalczania terroryzmu: szczególnie ważne jest przeciwdziałanie jego funkcji propagandowej (niezależnie od aktywności rozlicznych organów władzy państwowej).

Po wypowiedziach filozofów, teologów i etyków społecznych zabrali głos politolodzy, reprezentowani w książce przez Antona Pelinkę, wybitnego znawcę w tej dziedzinie, profesora uniwersytetów w Innsbrucku, Wiedniu i Budapeszcie, oraz Stefana Lakoniga, młodego badacza tej tematyki z Wiednia. Pelinka traktuje swoje rozważania na temat terroryzmu w odniesieniu do sytuacji w Stanach Zjednoczonych – państwa, które zdobyło się na faktyczne wypowiedzenie wojny terroryzmowi. Prawdziwą jednak moc przeciwdziałającą terroryzmowi stanowiłaby wspólnota wszystkich państw zjednoczonych w tej walce. Szczególnie tragicznym aspektem działania współczesnych sił terroru jest fakt, że celem ich ataków jest cała wspólnota ludzka. Dlatego trzeba uczyć ludzi „kultury życia”, jako przeciwstawienia do próby rozprzestrzeniania „kultury śmierci”.

W końcowej części omawianej publikacji zamieszczono prace autorów zajmujących się kwestią terroryzmu z narodowego i międzynarodowego punktu widzenia, oraz zwalczania go. I w tym przypadku posłużono się znowu przykładem Stanów Zjednoczonych, którym poświęcił swój artykuł filozof Bernhard Adamec, uznając działania antyterrorystyczne w tym kraju za słuszne. Niezależnie od zagrożenia porządku politycznego i stabilizacji społecznej trzeba się starać o zachowanie normalności w życiu codziennym, bo tylko w ten sposób można wygrać walkę z terroryzmem. Zagraża on bowiem nie tylko porządkowi politycznemu poszczególnych krajów, lecz także stosunkom między nimi. Rozważania na ten temat kontynuuje w swoim artykule politolog Peter Mayer i  Peter Gridling, jednakże z „praktycznego” punktu widzenia. Na przykładzie Austrii pokazują oni formy i działania na rzecz zwalczania terroryzmu w kraju, który na razie nie był bezpośrednio tym dotknięty, jednakże aktywnie uczestniczy w walce przeciwko niemu, współpracując z innymi krajami.


* * *


Wydana przez Herberta Pribyla książka zawiera niewątpliwie zbiór niezmiernie ważnych rozpraw i rozważań poświęconych problemom terroryzmu – kwestii niezwykle aktualnej w dzisiejszych czasach. Przedstawiciele wielu dyscyplin naukowych analizują ten problem (może nawet fenomen) od strony teoretycznej (filozofowie i religioznawcy), poddając go fachowej ocenie (politolodzy), przede wszystkim jednak proponują formy praktycznego działania i zapobiegania terroryzmowi, co niewątpliwie jest wyzwaniem dla międzynarodowej wspólnoty państw, jak również wspólnot religijnych i wyznaniowych, a zarazem stanowi ważny przyczynek do rozwiązania tego problemu w przyszłości.

Na podkreślenie zasługuje bardzo przejrzyste opracowanie redakcyjne tego tomu oraz bogata bibliografia różnojęzyczna, uzupełniająca każdy artykuł.

Prof. Alfred Klose (Wiedeń)
(Tłumaczenie: Roman Zawadzki)

 

Herbert Pribyl, Terrorismus – eine apokalyptische Bedrohung? Das Phänomen "Terrorismus" in interdisziplinärer Sicht, Be&Be-Verlag, Heiligenkreuz 2010.

do druku

poleć stronę