Forum
   
Forum

Polecamy

Nowoczesna parafia

Papieże wobec kwestii żydowskiej

Ochrona życia – prawo a edukacja

Dekalog demokracji

Młodzi o przeszłości i przyszłości

Deklaracja europejska

Deklaracja europejska Chrześcijan Żydów i Muzułmanów

Przeciwko antysemityzmowi

Indeks nazwisk

Indeks tematów

Fundacja Kultury Chrześcijańskiej Znak

Fundacja Kultury Chrześcijańskiej Znak

Społeczny Instytut Wydawniczy Znak

Społeczny Instytut Wydawniczy Znak

Recenzje »

Relacje świadków w książce Krwawa środa


08-11-2013 / AP

 W 70. rocznicę „krwawej środy”, kiedy to Niemcy wymordowali w obozie na Majdanku osiemnaście tysięcy osób jednego dnia, działające na terenie dawnego obozy muzeum wydało książkę, zawierającą relacje świadków tej masowej egzekucji.


 Był to jeden z największych masowych mordów dokonanych przez Niemców na Majdanku. 3 listopada 1943 r. od kul zginęło ponad 18 tys. Żydów.

Książkę wy­da­ło Pań­stwo­we Mu­zeum na Maj­dan­ku z oka­zji 70. roczni­cy akcji "Ern­te­fest". Zgro­ma­dzo­no w niej wspo­mnie­nia 23 byłych więź­niów pol­skich – dwunastu męż­czyzn i dzie­wię­ciu ko­biet – któ­rzy byli na Maj­dan­ku 3 li­sto­pa­da 1943 r. oraz re­la­cje sze­ścior­ga ży­dow­skich więź­niów – trzech męż­czyzn i trzech ko­biet – któ­rym udało się unik­nąć wtedy eg­ze­ku­cji. Książka zawiera też wspo­mnie­nia dwóch osób spoza obozu.

- Są to róż­ne­go ro­dza­ju re­la­cje. Wy­bra­ły­śmy je tak, aby przed­sta­wia­ły akcję "Ern­te­fest" z jak naj­szer­szej per­spek­ty­wy – po­wie­dzia­ła jedna z au­to­rek opra­co­wa­nia Ka­mi­la Czu­rysz­kie­wicz, pod­czas pre­zen­ta­cji książ­ki.

Więk­szość zgro­ma­dzo­nych w książ­ce wspo­mnień nie była do­tych­czas pu­bli­ko­wa­na; re­la­cje dzie­wię­ciu świad­ków były pu­bli­ko­wa­ne w in­nych wy­daw­nic­twach zbio­ro­wych. Jest to pierw­sza tego typu pu­bli­ka­cja po­świę­co­na tylko akcji "Ern­te­fest" na Maj­dan­ku.

Hi­sto­ryk z Pań­stwo­we­go Mu­zeum na Maj­dan­ku Woj­ciech Le­nar­czyk, pod­kre­ślił, że wspo­mnie­nia więź­niów obozu są cen­nym źró­dłem in­for­ma­cji o prze­pro­wa­dzo­nej w obo­zie akcji, zwłasz­cza w sy­tu­acji, gdy nie od­na­le­ziono do­tych­czas do­ku­men­tów, które by bez­po­śred­nio po­ka­zy­wa­ły jej ge­ne­zę i spo­sób prze­pro­wa­dze­nia. – Do­mi­nu­ją re­la­cje więź­niów pol­skich. Na ich pod­sta­wie mo­że­my z dużą dozą pew­no­ści od­two­rzyć prze­bieg ca­łe­go dnia – po­wie­dział.

W ma­so­wej eg­ze­ku­cji na Maj­dan­ku 3 li­sto­pa­da 1943 r. za­mor­do­wa­no ży­dow­skich więź­niów tego obozu, jak też spę­dzo­nych tu więź­niów z po­do­bo­zów funk­cjo­nu­ją­cych na te­re­nie Lu­bli­na. W sumie ponad 18 ty­się­cy ludzi.

Przy­go­to­wa­nia do akcji na Maj­dan­ku Niem­cy pod­ję­li już pod ko­niec paź­dzier­ni­ka 1943 r. – na ty­łach obozu w po­bli­żu kre­ma­to­rium za­trud­nio­no więź­niów do ko­pa­nia trzech rowów o dłu­go­ści 100 me­trów i głę­bo­ko­ści od 1,5 m do 3 m. 3 li­sto­pa­da pod­czas po­ran­ne­go apelu na­ka­za­no wy­stą­pić więź­niom ży­dow­skim, któ­rych na­stęp­nie pę­dzo­no na pole piąte obozu. Tam zmu­szo­no ich, aby się roz­bie­ra­li, a na­stęp­nie roz­strze­li­wa­no ich nad ro­wa­mi. Za­bi­ja­ni byli strza­łem w tył głowy. Gdy zwło­ki wy­peł­ni­ły dno rowu, na­stęp­nym ofia­rom ka­za­no ukła­dać się na ple­cach za­bi­tych, i tak ko­lej­no aż do wy­peł­nie­nia się dołu po brze­gi tru­pa­mi.

Eg­ze­ku­cja roz­po­czę­ła się o 6. rano i trwa­ła do za­pad­nię­cia zmro­ku. Dla za­głu­sze­nia od­gło­sów strza­łów z gło­śni­ków umiesz­czo­nych na sa­mo­cho­dach nada­wa­no mu­zy­kę mar­szo­wą i ta­necz­ną.

Akcja "Ern­te­fest" ob­ję­ła także inne obozy na Lu­belsz­czyź­nie. Tego sa­me­go dnia 3 li­sto­pa­da 1943 r. – we­dług po­dob­ne­go sce­na­riu­sza jak na Maj­dan­ku – w obo­zie w Traw­ni­kach Niem­cy za­mor­do­wa­li ok. 10 tys. Żydów, a na­stęp­ne­go dnia w obo­zie Po­nia­to­wej – ponad 14 tys. Żydów. Mor­do­wa­ni byli też Żydzi w po­mniej­szych obo­zach pracy w re­gio­nie.

Ma­sa­kra do­ko­na­na 3 i 4 li­sto­pa­da 1943 r. na­le­ży do naj­więk­szych ma­so­wych eg­ze­ku­cji prze­pro­wa­dzo­nych przez hi­tle­row­ców w cza­sie II wojny świa­to­wej. Niem­cy na­zwa­li ją kryp­to­ni­mem "Ern­te­fest", czyli "Do­żyn­ki"; miała ona na celu wy­mor­do­wa­nie resz­tek lud­no­ści ży­dow­skiej na Lu­belsz­czyź­nie.

Eg­ze­ku­cje sta­no­wi­ły za­koń­cze­nie ope­ra­cji Re­in­hardt, któ­rej celem była za­gła­da lud­no­ści ży­dow­skiej ży­ją­cej na te­re­nie Ge­ne­ral­ne­go Gu­ber­na­tor­stwa. Żydów mor­do­wa­no głów­nie w trzech obo­zach śmier­ci – w Bełż­cu, gdzie zgła­dzo­no ok. 440 tys. ludzi, w So­bi­bo­rze – 250 tys., w Tre­blin­ce – ok. 900 tys. Wiele osób, zwłasz­cza cho­rych i ta­kich, któ­rych nie można było trans­por­to­wać do obo­zów, za­mor­do­wa­no w ma­so­wych eg­ze­ku­cjach prze­pro­wa­dza­nych w miej­sco­wo­ściach, w któ­rych miesz­ka­li.

W wy­ni­ku akcji Re­in­hardt – pro­wa­dzo­nej od marca 1942 r. do li­sto­pa­da 1943 r. – Niem­cy wy­mor­do­wa­li ponad 1,5 mln Żydów z Pol­ski, ale też de­por­to­wa­nych tu z in­nych państw Eu­ro­py m.​in. Nie­miec, Au­strii, Czech, Sło­wa­cji, Ho­lan­dii, Fran­cji, Wę­gier. (Za Onetem)

do druku

poleć stronę